Hoorn van kennis en overvloed

met dank aan: www.photos-public-domain.com

Als iedereen in Groningen Stad gemiddeld een vierkante meter moestuin begint hebben we deze zomer nog 20 hectare (=40 voetbalvelden) met fijne groenteteelt, midden in de stad, zonder dat we fabrieksmatige bedrijven in de stad toelaten. Zonder verandering van het bestemmingsplan, zonder bouwvergunningen, zonder milieuvergunningen, zonder stedenbouwkundige aanpassingen.

Twintigduizend groene lapjes grond, die zorgen voor een patchworkkleed van groente in de stad.

Als vervolgens iedereen gemiddeld een half uurtje per week met zijn stadsakkertje bezig is hebben we daar 10.000 werkuren inzitten. Dat zijn ongeveer 6 fulltime agrarische medewerkers. Dat is voor 20 ha fijne groenteteelt geen slechte score.

Al die kleine stukjes grond waar voorheen tegels lagen, een oude ongebruikte fiets stond, of die kapotte wasmachine, zijn geen druppels op een gloeiende plaat maar een wezenlijke toevoeging aan de leefbaarheid van de stad. Al die een kleine halfuurtjes die we anders zouden doorbrengen surfend achter internet of zappend op tv zorgt voor een zelfredzame groene stad en staat garant voor een hoorn van overvloed.

Maar met 1 m2 kunnen we voor onszelf niet voeden. Daarom vragen we om een boer van rondom de stad, voor ons de uien te telen.  Wij eten tussen zo’n 5 kilo uien per jaar. De opbrengst van een hectare biologische uien is zo’n 30 ton. Dat betekend dat als deze boer 30 hectare uien verbouwd  er genoeg is voor de hele stad.  Als we als consument direct aan de boer 1,50 per kg betalen, heeft de boer er ook nog eens mooi inkomen. En hetzelfde geldt voor aardappels, graan……

De eerste scepticy zien al problemen opdoemen rondom logistiek bij rechtstreekse verkoop aan de klant.  We bezitten als mensheid genoeg kennis en vaardigheden om mensen naar de maan te sturen, gewassen te manipuleren, de hele wereld te bereiken met een een sigarettendoosje aan techniek. Dan moet een rechtstreekse keten tusen boeren en klant een peulenschil zijn? 

Waarom? Daarom!

slow en local (met dank aan Free Digital photo)

Waarom is er een kentering en gaan consumenten als heuse voedsel critici op zoek naar biologisch, lokaal en slow food.  Ralf Bodelier vraagt zich dat af in zijn blog: Waarom groeit bio lokaal en slow?

Hierin meent hij dat ons eten nog nooit zo veilig, duurzaam, divers en betaalbaar is geweest. En toch is er behoefte aan “alternatieve” voedingsketens. Dat die behoefte er is, zien we, maar waarom is er bij consumenten behoefte aan local, bio en slow? En ik vraag mij daarnaast af of ons eten wel zo veilig, divers en betaalbaar is geworden als Bodelier meent.

We hebben er misschien kiwi’s en bananen bijgekregen, maar de keuze in appels is van een rijk lokaal scala teruggebracht naar een paar standard soorten vaak nog ingevlogen vanuit de rest van de wereld. Konden we vroeger kiezen uit vele granen, tegenwoordig is tarwe de standaard.

We hebben diverse controlerende instanties (blijkbaar nodig), maar die bieden geen enkele garantie dat ons eten veilig is, of bereidt is met de ingrediënten die op de verpakking staat. Zonder onnodige toevoegingen, gebruik van e-nummers, ongeoorloofd gesubsidieert of al dan niet met het gebruik van bestrijdingsmiddelen

De opsomming van het aantal bedrijven dat is met ons voedsel bemoeid, geeft aan, dat wij als consument geen enkele directe grip meer hebben op ons eten. Ons eten wordt bepaald door grote bedrijven. De AH en Jumbo bepaald wat welke producten we eten, Unilever bepaald wat er de producten zit.

De prijzen mogen dan laag zijn dan ooit, veel consumenten beseffen inmiddels dat we de rekening bij de producent, de boer, neerleggen. Net als bij duurzaamheid, veel grootschalige productie legt de kosten in de toekomst neer en staat “betaalbaar” synoniem voor het vooruitschuiven van de kosten.

De behoefte aan local, bio en slow komt voort uit de behoefte aan grip op je eigen leven en leefomgeving. Als we weer zicht hebben op onze eigen voedselketen geeft dat grip op onze eerste levensbehoefte. In plaats van het weg te geven aan een grootschalige, anonieme op winst gerichte organisaties willen we zelf onze omgeving vormgeven.

Als dan ook in Europa nieuwe wetgeving met betrekking tot zaaigoed wordt goedgekeurd en bedrijven als Syntenga patent op klassieke veredelde planten krijgt goedgekeurd. Zetten mensen zich af van grootschaligheid en de "ver weg" politiek en productie en keren terug naar kleinschaligheid en lokale productie waar ze zelf grip en controle op hebben. Wat ze kunnen begrijpen.

Zeggenschap over je eigen situatie en zelf vormen van je leefomgeving, invloed hebben op je eigen economie door lokaal te handelen, daar gaat het hen om.

Weerspiegeling

Als ik in Groningen een slagerij, bakker of groenteboer zoek. Moet ik daar heel gezond, een aardige wandeling voor maken. Een bakker is gelukkig na jaren weer terug in de straat maar de slager is al snel een 5-10 minuten lopen en om een groenteboer te vinden moet ik, op de dagen dat er geen markt is, echt even over nadenken.

Uiteraard zijn er her en der wel supermarkten te vinden. AH, AH AH dus de keuze daarin is ook beperkt.

Als ik het winkelbestand van Groningen zie als een afspiegeling van onze behoefte, koop ik dagelijks kleding en schoenen en make-up, Eet ik wekelijks fast food en minimaal een keer in een eetcafe, trek ik ieder weekend een colaatje uit de automaat en heb ik maandelijks een nieuwe mobiel nodig. Bij hoge uitzondering heb ik behoefte aan een lekkere salade goede kaas een mooi stuk brood.

Ik kook en eet iedere dag, maar ik koop een keer per jaar kleding en een paar schoenen. Ik douche en poets mijn tanden dagelijks, maar daar heb ik niet iedere 400 meter een drogisterij voor nodig.

Maar waarom staan steden vol met winkels die we eigenlijk niet nodig hebben en is er een gierend gebrek aan winkels met onze dagelijkse behoeften?

Vroeger gaf een gezin 50% van het gezinsinkomen uit aan eten. Tegenwoordig is dat teruggebracht naar 11% van de maandelijkse inkomsten. De stad is dus geen weerspiegeling van onze behoefte maar van ons bestedingspatroon.  Onze behoefte wordt bepaald door onze natuur, ons bestedingspatroon door een luchtspiegeling die veroorzaakt is door reclame. Ik zie nergens een fruitreclame in een bushokje, maar wel een Apple-reclame.

Wie is de baas?

De Stadsakker heeft er bewust voor gekozen om op maandag en donderdagavond niet open te zijn. De maandag is beschikbaar voor de tandarts, beursbezoek, administratie en contact met  vertegenwoordigers. De donderdag avond is gewoon niet leuk voor een ochtendmens zoals ik. Een snelle koude maaltijd in de winkel, ‘s avonds laat en in het donker naar huis. En wat ik mij van vroeger herinner, een matige aanloop van klanten.

Hoewel het als startende ondernemer wel eens kriebbelt op maandag en ik mij afvraag of ik er goed aan doe om dicht te zijn, kan ik bovenstaande goed uitleggen. Door van dinsdag tot en met zaterdag open te zijn, blijft het leuk en dat is een belangrijke randvoorwaarde voor het voortbestaan van de winkel.

Van huis uit werd er principieel niet aan koopzondagen gedaan. Elke week moet een rustdag hebben. Tijd voor de familie, tijd voor sport en ontspanning, tijd voor gewoon even niet. Dat hoeft geen zondag te zijn, woensdag vind ik ook prima. Maar de zondag is nou eenmaal zo ontstaan, dus om de verwarring niet compleet te maken hou ik mij daaraan.

Maar dan komt de december en in het bijzonder de december van 2012. Was er voorheen elke maand een koopzondag en voldeed een briefje in de etalage “Gesloten, wij werken vandaag in de tuin/lezen een boek/maken een wandeling….Voor de maand december is er last minute besloten alle zondagen tot koopzondag om te dopen. En zonder evaluatie dit voor 2013 ook meteen vast te leggen.

De Groninger City Club (GCC), die de belangen van het Groninger MKB behartigd is hier de grote aanjager. Ik merk dat ik mijn klanten niet wil teleurstellen, maar weiger mij neer te leggen bij deze kortzichtige initiatieven van GCC.

Bijna geen van de bestuursleden zal deze zondagen zelf draaien. Zij werken vooral bij het Noorderpoort, Randstad, ABN AMRO, Zadelhoff,  NDC Mediagroep,  hebben een tweetal adviesbureautjes en zijn bedrijfsleider van V&D. Zij hebben blijkbaar tijd en geld over om alle zondagen in december met vrouw en kinderen de binnenstad onveilig maken.

Ik voel mij, als ondernemer, toch een beetje medewerker in een groot bedrijf, waarbij een manager mijn uren ongevraagd steeds meer oprekt zonder daar financieel iets tegenover te zetten. Want laten we eerlijk zijn. Een verruiming van de winkeltijden vind iedereen handig (ik ook hoor…) zeker als dan alle winkels ook echt open zijn. Maar gaan wij als klanten dan ook echt meer besteden?

Moeten we als winkeliers, in de slag om een klant, steeds meer open? Zodat we per uur uiteindelijk minder verdienen. We op die dagen geen medewerker kunnen betalen en de eigenaar alleen zelf nog achter de toonbank staat?

Kleine ondernemers gaan dan (zoals nu al gebeurt) keuzes maken wanneer ze open gaan. Alleen ketens en grote bedrijven zullen altijd open zijn. Maar dat zijn niet de winkels, waarvoor mensen een dagje gaan statten. Dagjesmensen komen voor de bijzondere winkels, winkels met een eigen gezicht en gezellige uitstraling, waar je nog verrast wordt door het assortiment, waar je fijn en deskundig geholpen wordt.

Een uitbreiding van het aantal zondagen zorgt juist voor een versobering van het winkelaanbod, dat is voor de ondernemer, de klant, de stad en de economie geen goede ontwikkeling.

Voor 2013 verheug ik mij op de zondagen, ik heb de briefjes al klaar liggen

Wij maken een wandeling, bouwen een sneeuwpop, werken in de tuin, bezoeken een museum, verwerken de oogst, lezen een boek, plukken appels, zijn bij vrienden, maaien het gras, hakken hout, versieren de kerstboom en doen even helemaal niets…..beste GCC, dit wilt u toch ook?